Thursday, 15 February 2007

Rich Internet Applications

Web 2.0 hareketiyle birlikte aslında explorer 5 den beridir kullanılabilir olan XMLHttpRequest yapısı Ajax adıyla her türlü sorun için çözüm olarak anılmaya başlandı. Ajax gerçekten JSF ile güzel vede şık bir ikili.
Peki ama bu ikili ne kadar üretken? Açıkcası yapısal olarak java ya benzer olsada pek fazla programcı javascript yazmak istememekte. Bundada pek anlaşılmayacak bir yan yok aslında, sonuçta yazdığınız kod her browsera uyumlu olmamakta ve de debug edilmesi kolay olmamakta. Bunun yanında Netbeans 5.5 ile gelen ajax componentları na visual arayüz ile jsf sayfalarına yerleştirmek ve kullanmak pekte zor değil. Hatta görsel tasarım arayüzü ile çalışmak hem yaratıcı hem de üretken. Ama sonuçta arka planda yine de javascript yatmakta dolayısıyle bir şey değiştirmek düzenlemek gerekirse astar gerçektende yüzünden pahallıya gelebilir.
Diğer bir yeni alternatif Flex2. Adobe'un macromedia yı aldıktan sonra büyük yatırım yaptığı flash 9 motoru içinde çalışan, actionscript 3 ve java ile benzer yapıda, görsel öğeleri kendinden şık ve de web servis yada adobe un lisanslı data service bağlantısı ile entegrasyonunun oldukça kolay olduğu iddiasında. Denediğim bir iki basit uygulama aslında pek de zor olmadı ama genede çok basit ve üretken değil. Yakov Fain'in (Farata Systems) flex ile ilgili hem bir kaç tutorial ı hemde çeşitli kod generator ları bulunmakta. Öte yandan bu platform ile gerçektende şık ve hızlı arayüz hazırlamak, müşteri ile tartışmak sonrasında da arkada çalışan sistemlere bağlanarak ürünü çalışır hale getirmek için hoş bir platform. Yine de üretkenliğini daha fazla test etmeye ihtiyacım var.
Ajax cephesinin yeni gladyötörü ise Google. Google GWT ile kendi kütüphaneleri üzerinden yazılan Java kodunu tarayıcı uyumlu javascript koduna çevirmekte. Örnekleri biraz incelediğimde açıkcası görsel olarak netbeans componentları ve flex e göre biraz zayıf buldum. Ama kod yazma aşamasında Java platformunun içerisinde kalmak, eclipse e entegre olabilmek ve de tabii ki arkadaki gücün google olması oldukça önemli.
Herşey bir kenara bundan 10 yıl önce aslında appletler gayet zengin web arayüzleri sunmaktaydı. Hatta javanın hepimizin hayatına girişide sayfalarda dans eden duke maskotu ile olmamışmıydı. Açıkcası 10 yıl önde başlanan yarış herhalde bu kadar net kaybedilemezdi. Ne yazık ki appletler ile RIA geliştirmek kimsenin aklına bile gelmiyor. Zaten niye gelsin ki, Sun 10 yıldır hala flash gibi basit bir kurulum prosedürü geliştiremedi. Bugün flash player kullanıcıya sorun yaratmaksızın kolaylıkla kendini kurup tarayıcı kapatmadan işleve geçebilmekte. Bu gücün farkında olduklarından playerı sıklıkla yenilemektende kaçınmıyorlar.
Sonuç olarakta java her yerdeyim desede flash gerçekte en ulaşılabilir platform.